E vítamín
E-vítamín (Alfa-tocopherol)
E-vítamín er andoxunarefni og ein aðal vörnin gegn sindurefnum. E-vítamín hefur verndandi áhrif á frumuhimnur. Mikil hitun á matvælum getur dregið úr E-vítamín magni þeirra. Skortur á E-vítamíni er sjaldgæfur nema ef fituupptaka er skert. Langvarandi skortur getur valdið taugavandamálum og hefur áhrif á mænu og úttaugar. Skortseinkenni koma ekki í ljós fyrr en eftir 5-10 ára skerta upptöku.
Uppspretta: Jurtaolíur, egg, kjöt, gróft mjöl, grænmeti t.d. avókadó, hnetur, sojabaunir.
Styrkleiki E-vítamíns er stundum gefinn upp í alþjóðaeiningum (ae.) og jafngildir 1mg af alfa-tókóferóli 1,49 ae.
E-vítamín skortur: Lítt þekktur hjá fullorðnum og kemur helst fram í tengslum við sjúkdóma. Sjaldgæfur hjá börnum en lýsir sér með vökvasöfnun, sárum á húð og fækkun rauðra blóðkorna.
E-vítamín eitrun: E-vítamín eitrun er ekki algeng, helstu einkenni ofskömmtunar eru höfuðverkur, verkir í meltingarfærum, ógleði, niðurgangur og lækkaður blóðþrýstingur.
Milliverkanir: E-vítamín ætti því ekki að taka inn með blóðþynningarlyfjum vegna aukinnar blæðingarhættu. Járn, laxerolía og paraffínolía draga úr frásogi E-vítamíns frá meltingarvegi.
Ráðlagðir dagskammtar:
Ungabörn 6-11 mán 3 mg
Börn 12-23 mán 4 mg
Börn 2-5 ára 5 mg
Börn 6-9 ára 6 mg
Karlar 10-13 ára 8 mg
Karlar >14 ára 10 mg
Konur 10-13 ára 7 mg
Konur >13 ára 8 mg
Konur á meðgöngu 10 mg
Konur með barn á brjósti 11 mg
Heimildir:
- Insel P, Turner RE, Ross D. (2007) Nutrition. London. ISBN-10: 0-7637-4252-X.
- Vítamín og steinefni fræðslubanki. Tekið af vef lýðheilsustöðvar. Slóðin er: http://www2.lydheilsustod.is/vitamin
